Menya Amateka y'uRwanda

 Amateka y’u Rwanda ni maremare kandi arimo ibyiciro bitandukanye byaranze ubuzima bw’Abanyarwanda kuva kera cyane kugeza ubu. Dore ishusho rusange y’amateka y’u Rwanda mu byiciro bitanu:

---

🏞️ 1. U Rwanda rwa kera (mbere y’Abami)

Mbere y’uko habaho ubutegetsi bw’Abami, u Rwanda rwari rucumbikiye imiryango itandukanye (Abatwa, Abahutu, n’Abatutsi) babanaga mu buryo bw’amoko n’imiryango.

Bari batuye mu misozi, bakora ubuhinzi, ubworozi, n’ubushumba.

Ntihari igihugu kimwe gikomeye, ahubwo hari udutsiko tw’imiryango (clans).

---

👑 2. Ubwami bw’u Rwanda (ahagana mu kinyejana cya 15 – 1897)

Ni igihe ubutegetsi bw’Abami bwatangiye gukomera.

Umwami Ruganzu II Ndoli ni umwe mu bami bazwi cyane wazanye imbaraga n’iterambere ry’igihugu.

U Rwanda rwaguwe cyane mu gihe cya Kigeli IV Rwabugiri, wari umwami ukomeye cyane hagati y’ikinyejana cya 19.

Rwabugiri yazanye politiki yo gukomeza igihugu, gusora, n’ubutegetsi bushingiye ku mabande n’abasirikare.

---

🇩🇪 3. Ubukoloni (1897–1962)

U Rwanda rwabanje gukolonizwa n’Abadage (1897–1916), hanyuma Ababiligi baruhabwa nyuma y’Intambara ya mbere y’isi.

Abakoloni bashyizeho ubutegetsi bushingiye ku moko, bashyigikira bamwe mu Banyawanda kurusha abandi.

Haje politiki y’ivangura ry’amoko (Hutu, Tutsi, Twa) n’itandukaniro mu mashuri no mu butegetsi.

Ibyo byose byateje umwuka mubi n’amakimbirane yaje gutera Impinduramatwara yo mu 1959, ivanyeho ubutegetsi bw’Abami.

---

🇷🇼 4. Repubulika (1962–1994)

U Rwanda rwabonye ubwigenge ku wa 1 Nyakanga 1962.

Grégoire Kayibanda yabaye Perezida wa mbere (1962–1973).

Mu 1973, Juvénal Habyarimana afata ubutegetsi nyuma y’ihirikwa ry’ubutegetsi.

Muri iki gihe, habayeho gutera imbere mu bikorwa remezo, ariko hakomeza kuba ivangura rishingiye ku moko.

Muri 1990, RPF (FPR-Inkotanyi) yatangiye urugamba rwo kubohoza igihugu.

Mu 1994, habaye jenoside yakorewe Abatutsi, itwaye ubuzima bw’abantu barenga miliyoni.

---

🕊️ 5. U Rwanda rushya (kuva 1994 kugeza ubu)

FPR-Inkotanyi iyobowe na Paul Kagame yahagaritse jenoside muri Nyakanga 1994.

Hatangiye gahunda yo kubaka ubumwe n’ubwiyunge bw’Abanyarwanda, kurwanya ingengabitekerezo ya jenoside, no guteza imbere igihugu.

U Rwanda rugaragaza iterambere rikomeye mu bukungu, ubuzima, ikoranabuhanga, uburinganire, n’imiyoborere.

Kigali yabaye umwe mu mijyi ifite isuku n’umutekano kurusha indi muri Afurika.