Dore uko wateza imbere igihugu kidakora ku nyanja cg ku mazi magari
RWANDA NZIZA NGOBYI IDUHETSE ni blog nyarwanda igamije gutanga ubumenyi, gusangiza abasomyi amakuru no kubungabunga amateka n’umuco by’u Rwanda. Dusangiza abasomyi inyandiko zisobanutse kandi zifite akamaro ku mateka y’u Rwanda, umuco, ubuzima, ubumenyi, ikoranabuhanga n’ibindi bibazo bireba imibereho y’Abanyarwanda. Intego yacu ni ugufasha buri musomyi kumenya inkomoko ye, gusobanukirwa ibimukikije no kunguka ubumenyi bwamufasha mu buzima bwa buri munsi.
Ubwami bwa Karinga ni izina ryakoreshejwe mu mateka y’u Rwanda mu kuvuga ku bwami bw’umuco n’amateka gakondo y’Abanyarwanda. Iri zina risobanura uburyo ubwami bwari ishingiro ry’imiyoborere n’ubuzima bw’igihugu, bikaba byaragendaga bikurikirana binyuze mu migenzo yihariye. Dore ibisobanuro birambuye: --- 1. Inkomoko y’izina "Karinga" Karinga ni izina ry’Ingoma Nyamihango yari ikimenyetso gikuru cy’ubwami mu Rwanda. Iyi ngoma yafatwaga nk’ikintu cyera, kikaba igihango hagati y’umwami n’abaturage. Byavugwaga ko Karinga ari ishingiro ry’ubutegetsi bw’umwami kuko uwatwaraga ingoma yafatwaga nk'umuyobozi w’igihugu cyose. --- 2. Imiyoborere y'ubwami bwa Karinga Ubwami bw’Ingoma Nyiginya bwaranzwe no kugira umwami ufite ububasha bukomeye ariko afatanya n'inzego z'imiyoborere nk'abiru, abatware, n'abanyamabanga. Umwami: Yari umuyobozi mukuru w’igihugu, akagira inshingano zo gutanga ubutabera, kuyobora intambara, no guhuza abaturage mu mibanire myiza. Abiru: Bari abajyanama n’abagenga b’umuco n’amateka y’igihugu, bakagira inshingano zo kubika ibanga ry’ubwami n’imihango y’ubutegetsi. Abatware: Bari bashinzwe kugenzura intara zitandukanye, bafasha umwami mu bikorwa byo guteza imbere ubuhinzi, ubworozi, n’umutekano. --- 3. Umubano wa Karinga n’ubumwe bw’igihugu Ingoma ya Karinga yafatwaga nk’isano ikomeye y’ubumwe bw’Abanyarwanda. Igihe cyose ingoma ya Karinga yariho, igihugu cyafatwaga nk’ikiri mu bumwe. Umwami yagombaga kwitangira abaturage, gukomeza umuco w’ubutwari n’ubumwe, no kwirinda amacakubiri hagati y’abaturage. --- 4. Umuhango wo kwimika umwami Karinga yari igira uruhare rukomeye mu muhango wo kwimika umwami. Igihe umwami yatangaga, umusimbura we yagombaga guhabwa Karinga mu muhango wihariye witwaga "Kunywesha amazi y’umugobe", aho umwami mushya yarahizwaga ku bw’ubumwe bw’igihugu. Iyi ngoma kandi yajyanwaga mu birori bikomeye, bigamije guhamya ko ubwami bukomeye kandi bufite ubusugire. --- 5. Gukomera ku muco no ku mateka Ubwami bwa Karinga bwari ishingiro ry’umuco, aho indangagaciro nk’ubutwari, ubupfura, n’ubumwe byari bigamije gushyiraho igihugu gikomeye. Ibirango by’ubwami: Uretse Karinga, hari n’ibindi birango by’ubwami nk’ikirango cy’ibendera n'inkoni y’ubutware, byose bigamije guhagararira ubwigenge n’imbaraga z’igihugu. --- 6. Iherezo ry’ubwami bwa Karinga bwa Karinga bwarangiriye mu mwaka wa 1961 mu gihe cya Revolisiyo ya Rubanda, ubwo ubutegetsi bwa cyami bavanwaga ku butegetsi hagashingwa Repubulika. Ibi byari bishingiye ku mpinduka z’imiyoborere zari ziterwa n’amateka y’ubukoloni n’imyivumbagatanyo y’Abanyarwanda bari barashyizwe mu byiciro bitandukanye. Ingoma ya Karinga n’ibindi birango by’ubwami byarasenywe, bifatwa nk’ibimenyetso by’ubusumbane mu gihe cya cyami. --- Umwanzuro: Ubwami bwa Karinga bwari ubusobanuro bw'ubuyobozi bushingiye ku muco gakondo w’Abanyarwanda. Nubwo bwavanyweho, bwagize uruhare rukomeye mu guteza imbere amateka n’ubumwe bw’u Rwanda mu gihe cy’ubutegetsi bwa cyami. Kugeza ubu, amateka ya Karinga akomeza kuba igice cy'ingenzi cy'umurage w'u Rwanda rw'ubu.
Urutare rwa Ndaba rufite amateka akomeye mu muco n’amagambo y’ibisigo by’u Rwanda, ndetse ni ahantu hafite ishingiro rikomeye mu by’iyobokamana n’amateka. Ruri mu karere ka Karongi, hafi y’umuhanda Kigali-Rusizi, kandi ni kimwe mu bimenyetso nyaburanga by’u Rwanda. Inkomoko y’amateka y’Urutare rwa Ndaba Inkuru y’urutare rwa Ndaba ifitanye isano n’umugabo witwaga Ndaba, wari umworozi kandi agakunda cyane kurya ubuki. Amateka avuga ko Ndaba yasanze hari urutare rurerure rwari rufite umwobo wuzuyemo ubuki bwinshi bw’inzuki. Kubera irari ry’ubuki, Ndaba yagiye mu mwobo atitaye ku ngaruka, ngo ajye kurya ubwo buki. Nyamara, Ndaba yashidutse asanzemo ubujiji bwo kutamenya uburyo bwo kugaruka hejuru nyuma yo kwinjira cyane mu mwobo. Byavuyemo ko atashoboye gusohoka, maze ahasiga ubuzima bwe. Abaturage baravuga ko urwo rutare rwahawe izina rye kugira ngo bibere abandi isomo ryo kwirinda irari ry’ibintu. Icyo Urutare rwa Ndaba rusobanuye Mu muco: Iyi nkuru yigisha kwirinda ubusambo no kwigengesera mu byo umuntu akora. Nk’ahantu nyaburanga: Urutare rwa Ndaba ni ahantu nyaburanga hagiye hakurura ba mukerarugendo bashaka kumenya amateka yaho no kwishimira uburanga bw’akarere ka Karongi. Ubwiza bwaho muri iki gihe Urutare rwa Ndaba ruri hafi y’ikiyaga cya Kivu, kandi rugerwaho n’abantu bashaka kwiga amateka y’u Rwanda no gusura ahantu h’umwimerere. Ibi byatumye ruba igicumbi cy’ubukerarugendo. Nzayisenga Adrien